Broj obolelih od raka debelog creva među osobama mlađim od 50 godina poslednjih godina zabrinjava lekare širom sveta.
Iako se ova bolest decenijama uglavnom povezivala sa starijim životnim dobom, danas se sve češće dijagnostikuje kod mlađih odraslih, a naučnici pokušavaju da otkriju zbog čega.
Nova studija Univerziteta Jejl ukazuje na to da određeni faktori prisutni još pri rođenju, pa čak i karakteristike roditelja, mogu biti povezani sa povećanim rizikom od razvoja rano nastalog kolorektalnog karcinoma.
Važno je naglasiti da se radi o povezanosti, a ne o dokazu da ovi faktori direktno izazivaju bolest.
Istraživanje obuhvatilo više od 62.000 ljudi
Naučnici su analizirali podatke o više od 62.000 osoba iz Kalifornije kojima je dijagnostikovan rak između 1988. i 2021. godine, pokušavajući da otkriju koji faktori mogu doprineti razvoju raka debelog creva pre 50. godine života.
Rezultati su pokazali da muškarci imaju oko 34 odsto veći rizik od razvoja ovog oblika raka u odnosu na žene.
Kod žena su istraživači uočili još dve zanimljive povezanosti – veći rizik bio je prisutan kod onih koje su pri rođenju imale veću telesnu masu, kao i kod žena čiji su očevi u trenutku njihovog rođenja imali 35 ili više godina.
Teža beba pri rođenju povezana sa većim rizikom
Jedan od faktora koji je privukao posebnu pažnju jeste fetalna makrozomija, stanje u kojem novorođenče ima telesnu masu veću od četiri kilograma.
Prema autorima studije, osobe koje su rođene sa većom telesnom težinom češće su razvijale rak debelog creva pre 50. godine života.
Sama makrozomija može biti povezana sa različitim faktorima tokom trudnoće, uključujući gojaznost majke ili dijabetes, ali istraživači naglašavaju da su potrebna dodatna istraživanja kako bi se razumela stvarna veza između ovih okolnosti i kasnijeg razvoja bolesti.
Uloga roditelja
Studija je pokazala i da je kod žena povećan rizik bio povezan sa starijom životnom dobi oca u trenutku njihovog rođenja.
Istovremeno, istraživači su primetili da je kod pojedinih ispitanika, posebno muškaraca, manji rizik bio povezan sa činjenicom da je majka rođena van Sjedinjenih Američkih Država.
Autori ističu da ovaj nalaz ne znači da je mesto rođenja samo po sebi zaštitni faktor, već da može odražavati razlike u načinu života, ishrani ili drugim faktorima koji tek treba da budu detaljnije ispitani.
Zašto raste broj obolelih?
Stručnjaci već godinama pokušavaju da objasne zbog čega je rak debelog creva sve češći među mlađim ljudima.
Među mogućim razlozima pominju se porast gojaznosti, sedelački način života, promenjena ishrana bogata ultra-prerađenom hranom, promene u crevnom mikrobiomu, ali i genetski faktori.
Nova studija sugeriše da deo rizika možda nastaje mnogo ranije nego što se do sada pretpostavljalo.
Simptomi koje ne treba ignorisati
Rak debelog creva je izlečiv u velikom broju slučajeva ako se otkrije na vreme. Zbog toga lekari savetuju da se obavezno javite lekaru ukoliko primetite:
- krv u stolici,
- promene u pražnjenju creva koje traju duže vreme,
- uporne bolove u stomaku,
- neobjašnjiv gubitak telesne težine,
- dugotrajan umor ili anemiju.
Posebno zabrinjava činjenica da se kod mlađih osoba simptomi često pogrešno pripisuju sindromu iritabilnog creva, hemoroidima ili drugim benignim digestivnim problemima, zbog čega dijagnoza može kasniti.
